Leve de (te) hoge boekenprijs

Ik zie het al helemaal voor me:
- 1 halfvolle melk
- pak Perla Mild
- pond trostomaatjes
- De gemonteerde vrouw van Jack Nouws
Albert Heijn wil met Airmiles-korting Het tedere kind van Lulu Wang aanbieden. Uitgever Vassallucci blokkeert dat met een prijsverhoging. De boekenwereld in Nederland is dichtgeplakt met regels, verbonden en een vaste boekenprijs. Alleen onder strenge voorwaarden mogen boeken buiten de boekhandel (prijs max. 39,99) of goedkoper (in de boekenclub) verkocht worden. De boekhandel is oppermachtig.
Er zijn mensen die boeken te duur vinden. Bijvoorbeeld Hans van Breukhoven, die in zijn Free Record Shop met boeken wilde stunten. Dat mocht niet. Van Breukhoven probeerde tot in Brussel zijn gelijk te halen, met de suggestie dat een vaste boekenprijs de consument besteelt. Terwijl de Free Record Shop al jaren de cd-prijs kunstmatig hoog houdt. Van Breukhoven klaagde dat prijsbrekers als Plato en de Plaatboef het assortiment van de cd-zaken aantasten. Een hilarisch argument voor wie de armetierige platenbakken van de Free Record Shop vergelijkt met die van Plato. Ik vind boeken ook te duur. Misschien een rare opvatting voor een schrijver die tien procent krijgt van de winkelprijs van zijn boek. De boekhandel denkt daar vanzelfsprekend anders over. Met dezelfde argumenten als Hans van Breukhoven omklemt de boekenbranche de vaste boekenprijs. Want: met de megawinsten op bestsellers worden moeilijke boeken en onbekende namen gesubsidieerd en kan een breed assortiment op voorraad worden gehouden.
Dat is geouwehoer. Loop een willekeurige boekwinkel binnen en zoek er naar boeken van Gert den Toom, Désanne van Brederode of Rob van Erkelens. En vraag eens naar uitgaven van uitgeverij IJzer. Zie bij Broese Wristers de armzalige plankjes Nederlandse literatuur, de twee keer zo grote collectie buitenlandse literatuur en de tien keer zo grote collectie kook-, tuin-, computer- cadeau- en reisboeken. Van de verkoopprijs van een boek gaat tien tot vijftien procent naar de schrijver, twintig naar de uitgever en MINIMAAL VEERTIG naar de boekhandel. En in ruil daarvoor gebeurt er helemaal niets. O ja, als je wilt zullen ze de boeken van Gert den Toom, Désanne van Brederode, Rob van Erkelens en IJzer graag voor je bestellen. 'Overmorgen binnen.' Heel sympathiek, maar een vreemde interpretatie van 'moeilijke boeken op voorraad houden'…
Weg met die vaste boekenprijs dan maar? Nou nee: bij een boekenclub zijn boeken twintig procent goedkoper. Niet omdat ECI genoegen neemt met lagere winst bij hogere omzet, maar omdat zowel de schrijver als de uitgever hooguit vijf procent van de normale winkelprijs krijgt. Wordt de vaste boekenprijs afgeschaft, dan bedingt de boekhandel op dezelfde manier korting. De literatuur in Nederland zal inderdaad verschralen omdat uitgevers steeds minder en steeds minder riskante schrijvers gaan uitgeven. Terwijl de handel nog steeds zijn goeie marge incasseert. Dus: leve de hoge boekenprijs! Ik moet wel.
Vassalluci is tegen de vaste boekenprijs. Toch blokkeren ze de verkoop van Het tedere kind bij Albert Heijn, door de prijs te verhogen. Is dat uit sympathie voor winkeltjes tegenover Albert Heijn? Zijn ze bang dat de machtige boekhandel hun boeken gaat boycotten? Je zou het denken. Er is alleen iets vreemds met die prijsverhoging van 39,90 naar 42,50: een dubbeltje was genoeg geweest. Ik vermoed wat er is gebeurd. De grote boekhandelketens hebben meer dan veertig procent korting bedongen en Vassallucci verdient dat gedeeltelijk terug. Het Albert Heijn-verhaal is mooi meegenomen, want het bracht Lulu Wang op de voorpagina en in het journaal. Gratis reclame voor een boek waarvan ik helemaal niet wist dat het eraan kwam. Ach Albert Heijn, zou u misschien mijn uitgever willen bellen voor mijn volgende roman?

(Op 17-11-99 in Metro als: Leve de te hoge boekenprijs)

NB: Enkele weken na publicatie van deze column werd ik bij Broese Kemink ter verantwoording geroepen. Na een ronde langs de armzalige plankjes Nederlandse literatuur moest ik inderdaad toegeven dat ze werk van Gert den Toom, Désanne van Brederode, Rob van Erkelens en uitgeverij IJzer in huis hadden. Zelfs mijn bundel uit 1993 Uitgestudeerd! Bij deze, Broese: hulde!